MỘT SỐ HƯỚNG DẪN BẢO QUẢN HIỆN VẬT TỪ BẢO TÀNG TẠI NEW ORLEANS

0
1811

Chúng tôi xin giới thiệu các mối nguy hiểm chung đối với hiện vật và các kỹ thuật cụ thể để bảo quản hàng dệt, giấy, ảnh, kim loại, da và gỗ. Vui lòng làm theo các hướng dẫn dưới đây để giữ cho hiện vật lịch sử của bạn trong tình trạng tốt nhất.

A. Bảy mối nguy hiểm đối với hiện vật trong bảo tàng:

ÁNH SÁNG

Ánh sáng quá mức sẽ đẩy nhanh quá trình hư hỏng tranh ảnh, vải và giấy in hoặc thư viết tay, đồ gỗ… Các hiện vật cần được bảo vệ khỏi nguồn sáng mạnh, đặc biệt là từ ánh sáng mặt trời và ánh sáng huỳnh quang, do chứa lượng bức xạ cực tím cao. Luôn luôn đặt hiện vật tránh xa khỏi ánh sáng mặt trời trực tiếp và ánh sáng đèn huỳnh quang.

NHIỆT ĐỘ

Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp (hoặc dao động nhiệt độ nhanh) đều có thể làm hỏng cao su, gỗ, kim loại, v.v. Lưu trữ hoặc trưng bày các hiện vật trong không gian có hệ thống kiểm soát không khí (như máy sưởi và điều hòa không khí). Không lưu trữ hiện vật trong nhà kho, tầng áp mái và tầng hầm.

ĐỘ ẨM

Độ ẩm quá cao kích thích sâu bệnh và nấm mốc phát triển trên giấy, vải và giấy da,  thúc đẩy rỉ sét trên kim loại. Độ ẩm quá thấp có thể khiến các hiện vật trở nên giòn, dễ vỡ. Các hiện vật hữu cơ có thể hấp thụ và giải phóng độ ẩm tùy thuộc vào độ ẩm tương đối của môi trường xung quanh. Vì vậy, cần lưu trữ hiện vật trong một khu vực có độ ẩm ổn định, không đổi (45% – 55%), lưu trữ hoặc trưng bày hiện vật cách xa các lỗ thông hơi của máy sưởi và điều hòa không khí.

CÔN TRÙNG

Các loại vật liệu khác nhau thu hút các loại côn trùng khác nhau. Gián và bọ bạc bị hấp dẫn bởi giấy và sách. Bướm đêm (con ngài) bị thu hút bởi các sợi protein như lụa và len. Mối thích gỗ. Tiến hành kiểm tra thường xuyên các hiện vật dễ thu hút côn trùng.

CON NGƯỜI

Tác động từ con người là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với hiện vật, không chỉ do các hợp chất bề mặt mà chúng ta mang trên da như dầu, mồ hôi và lớp trang điểm, mà còn vì tình trạng chúng ta tiếp tục sử dụng các hiện vật ấy. Các chất bề mặt được chuyển đến hiện vật trong quá trình xử lý hiện vật. Vì vậy cần mang găng tay bằng cotton hoặc nylon khi xử lý giấy, vải, ảnh và các đồ vật bằng gỗ và kim loại. Nhiều đồ vật bị hư hỏng vì mọi người xử lý chúng theo những cách không phù hợp, chẳng hạn như ướm thử quần áo, lấy hiện vật ra làm vệ sinh, trưng bày hoặc thậm chí sử dụng chúng như đúng mục đích ban đầu. Tất cả những cách làm này gây áp lực quá mức cho các hiện vật và khiến chúng có nguy cơ bị mất hoặc hư hỏng.

PHẢN ỨNG HÓA HỌC VÀ CÁC CHẤT GÂY Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ

Một số loại vật liệu, như kim loại và đá cẩm thạch, phản ứng với các hóa chất có trong không khí. Đây là mối quan tâm đặc biệt đối với các vật thể ngoài trời như tượng đá cẩm thạch, các yếu tố kiến trúc bằng sắt, v.v … Các hóa chất như khí formaldehyd và axit có trong các hợp chất gỗ cũng có thể gây hại đến hiện vật.

NHƯỢC ĐIỂM TỰ NHIÊN

Một số hiện vật được cấu tạo từ những vật liệu không tương thích, chẳng hạn như gỗ và da, gỗ và sơn, ẩn chứa nguy cơ hư hại từ bên trong. Cần tiến hành kiểm tra định kì loại hiện vật này để theo dõi sự thay đổi tình trạng của chúng.

B. Một số kĩ thuật bảo quản cơ bản:

BẢO QUẢN HIỆN VẬT VẢI

Hàng dệt may – hoặc các đồ vật được làm từ sợi vải – là một trong những loại đồ tạo tác phổ biến nhất được tìm thấy trong bảo tàng hoặc gia đình. Hầu hết các gia đình đều có một số sản phẩm quý làm từ vải như chăn, váy cưới hoặc khăn trải bàn đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Trước thế kỷ 20, hàng dệt may được làm từ các nguồn tự nhiên, chẳng hạn như cây bông, vải lanh, lông cừu, tơ tằm. Trong thế kỷ 20, hàng dệt từ sợi tổng hợp đã được phát triển như rayon, nylon và axetat. Vải (và thuốc nhuộm màu chúng) rất dễ bị hư hại do ánh sáng, axit và sâu bệnh.

  • Lưu trữ hàng dệt may trong không gian có thể kiểm soát không khí (độ ẩm, nhiệt độ), không phải trên gác mái hoặc tầng hầm.
  • Lưu trữ hoặc trưng bày hiện vật vải tránh xa ánh sáng, đặc biệt là ánh sáng mặt trời và ánh sáng huỳnh quang do có chứa lượng bức xạ UV cao.
  • Lưu trữ hàng dệt may trong các hộp được thiết kế chuyên dụng không chứa axit. Không lưu trữ hàng dệt gia truyền trong ngăn kéo tủ gỗ hoặc hộp các tông thông thường.
  • Nếu có thể, lưu trữ hiện vật vải ở vị trí bằng phẳng, không có nếp gấp. Trọng lực cộng với trọng lượng của vật liệu có thể làm thay đổi hình dạng và tình trạng ban đầu của hiện vật.
  • Nếu trưng bày hiện vật như chăn, tấm thảm, cờ hoặc các hiện vật vải cần phải treo, cần có sự hỗ trợ bởi một miếng vải lót phía sau. Đừng để hiện vật vải bị treo bởi sức nặng của chính nó trong thời gian dài.
  • Tháo các loại ghim, đinh bấm khỏi vải vì chúng có thể làm gỉ và bẩn vải.
  • Nếu lưu trữ áo quần hoặc vải trong hộp, đảm bảo không làm nhăn hoặc gấp quá chặt. Nên sử dụng giấy không chứa axit để đệm các nếp gấp, nếp nhăn. Nhồi đầy cánh tay của áo khoác, thân áo khoác hoặc áo lót để các sợi vải được hỗ trợ tối đa.
  • Mang găng tay cotton hoặc nylon sạch khi xử lý hiện vật bằng vải.
  • Nếu di chuyển vải hoặc áo quần từ vị trí này sang vị trí khác, hãy dùng một giá đỡ cứng đặt dưới nó hoặc đặt chúng trong hộp không chứa axit. Không để vải tự chịu trọng lượng của nó trong khi vận chuyển.
  • Nếu bạn phải lưu trữ quần áo trên móc, nên sử dụng móc áo có hình dạng vai tự nhiên, đối với quần phải dùng loại móc có thanh ngang chuyên dụng.
  • Những tấm vải lớn, phẳng như mền hoặc thảm, có thể được cuộn quanh một ống các tông không chứa axit để lưu trữ. Lưu trữ hiện vật vải cuộn theo chiều ngang và cách sàn.
  • Không lưu trữ hiện vật vải trong túi nhựa kín.
  • Bảo vệ vải khỏi bụi bằng túi vải muslin chưa tẩy trắng hoặc phủ vải muslin lên trên hoặc bảo quản trong hộp có nắp không chứa axit.
  • Không giặt hiện vật vải bằng máy giặt, hoặc giặt khô dạng đảo trộn.

BẢO QUẢN HIỆN VẬT GIẤY

Hầu hết giấy trong 300 năm qua đã được làm từ vải lanh, cotton hoặc bột gỗ. Giấy cotton có hàm lượng axit thấp và ổn định hơn nhiều so với giấy bột. Giấy bột gỗ, loại được sử dụng cho báo, thường có hàm lượng axit rất cao và xuống cấp nhanh chóng.

  • Lưu trữ tài liệu trong môi trường được kiểm soát không khí, tránh gác mái hoặc tầng hầm. Giấy là vật liệu có thể bị mốc, vì vậy cần lưu trữ hoặc trưng bày ở khoảng dưới 22 độ C và độ ẩm 50% – 55%.
  • Lưu trữ tài liệu phẳng, không gấp lại hoặc làm nhăn nhúm. Các sợi giấy sẽ bị suy yếu tại điểm gấp và phần đó của trang sẽ xuống cấp nhanh hơn.
  • Giấy rất nhạy cảm với sự tấn công của các loài côn trùng gây hại như bọ bạc và gián. Kiểm tra các tài liệu cũ thường xuyên để theo dõi sự phá hoại của côn trùng.
  • Lưu trữ giấy cotton và giấy bột gỗ riêng biệt – axit di chuyển từ bề mặt có tính axit cao hơn sang bề mặt ít axit hơn.
  • Trưng bày hiện vật giấy tránh nơi có ánh sáng mặt trời hoặc ánh sáng huỳnh quang. Ánh sáng sẽ làm cho các lớp phủ bề mặt, chẳng hạn như mực, bị phai màu và (nếu giấy có hàm lượng axit cao) sẽ đẩy nhanh sự hư hỏng của giấy.
  • Trưng bày tài liệu, bưu thiếp và tiền tệ phải sử dụng tấm đệm hoặc tấm lót chuyên dụng. Các vật liệu sử dụng phải đảm bảo chất lượng lưu trữ và không chứa axit.
  • Nếu có thể, không trưng bày hiện vật giấy trên tường bên ngoài của tòa nhà. Tường bên ngoài trải qua nhiều biến động về nhiệt độ và độ ẩm so với tường bên trong.
  • Lưu trữ tài liệu giấy trong các kẹp hồ sơ, hộp không chứa axit hoặc ống nhựa có tính trơ về mặt hóa học.
  • Tham khảo ý kiến người bảo quản nếu bạn cần khử axit tài liệu giấy.
  • Không sử dụng dây cao su, ghim, đinh bấm hoặc kẹp giấy khi lưu trữ tài liệu giấy.
  • Để giảm thiểu rủi ro thiệt hại do nước, không để các hộp chứa tài liệu hoặc các vật phẩm bằng giấy đóng khung trên sàn nhà.

BẢO QUẢN HIỆN VẬT ẢNH CHỤP

Ảnh chụp cung cấp cho chúng ta một hình thức đặc biệt của tư liệu lịch sử. Chúng truyền tải hình ảnh của quá khứ mà không tìm thấy trong các phương tiện truyền thông khác. Ảnh chụp là một sự pha trộn phức tạp về mặt vật lý và hóa học, cần được bảo quan đặc biệt. Ảnh chụp rất dễ bị mất màu do hóa chất còn sót lại từ quá trình rửa ảnh, xử lý ảnh hoặc do tác động của ánh sáng (nhất là ánh sáng mặt trời và ánh sáng huỳnh quang). Hãy bảo quản ảnh chụp ngay từ bây giờ cho các thế hệ tương lai. Lưu ý rằng mỗi bức ảnh là một cửa sổ duy nhất đi vào quá khứ không thể thay thế được.

  • Ảnh nên được lưu trữ ở một nơi thoáng mát. Nhiệt độ và độ ẩm cao gây hại cho ảnh.
  • Tránh trưng bày ảnh dưới ánh sáng mạnh hoặc ánh sáng mặt trời trực tiếp.
  • Lưu trữ và đóng khung ảnh bằng các vật liệu trơ không có axit.
  • Không bao giờ chạm tay vào bề mặt của một bức ảnh; cầm ảnh ở các cạnh hoặc sử dụng găng tay cotton.
  • Không sử dụng băng keo, kẹp giấy, dây cao su hoặc dán giấy ghi chú trên ảnh; tất cả chúng đều có thể gây hư hỏng ảnh.
  • Không sử dụng bút bi hoặc bút dạ để viết lên ảnh. Ghi chú ở mặt sau bằng bút chì mềm. Bạn có thể đánh số và viết ra các mô tả dài hơn ở bên ngoài ảnh. Một cách khác là sao chụp ảnh và ghi thông tin vào bản sao. Không bao giờ viết ở mặt trước của một bức ảnh.
  • Không lưu trữ ảnh của bạn trong album tự dính (loại có sẵn keo). Chỉ nên sử dụng vật liệu lưu trữ không có axit hoặc tấm nhựa trơ. Cũng cần cẩn thận bảo vệ phim âm bản của ảnh. Sử dụng ống nhựa không axit hoặc nhựa trơ để lưu trữ ảnh.
  • Ảnh màu không ổn định như ảnh đen trắng. Nên sao chép một ảnh đen trắng từ ảnh màu đang có; Ảnh có thể bị mất màu, nhưng hình trên ảnh thì vẫn được giữ nguyên.
  • Chỉ nên trưng bày bản sao các bức ảnh, không nên trưng bày ảnh gốc. Bằng cách đó, bản gốc của bạn sẽ được bảo vệ khỏi nguy cơ phai màu hoặc những thiệt hại khác.
  • Khi gắn ảnh vào khung, hãy sử dụng vật liệu không có axit. Ảnh nên được gắn vào bảng đỡ bằng miếng cố định góc thay vì dùng keo dán hoặc dùng băng dính. Nên sử dụng một tấm đệm không chứa axit để giữ cho kính không chạm vào bức ảnh.
  • Nếu bạn đang trưng bày bản in gốc, hãy cân nhắc việc đổi chỗ luân phiên các bức ảnh để hạn chế mức độ phai màu.

BẢO QUẢN HIỆN VẬT KIM LOẠI

Tất cả kim loại trừ vàng đều dễ bị oxy hóa hoặc ăn mòn. Ngăn ngừa ăn mòn hoặc oxy hóa là mục tiêu chính trong việc bảo quản các đồ tạo tác kim loại. Hầu hết sự ăn mòn là do độ ẩm, một số trường hợp là do hóa chất gây nên. Các loại dầu và axit tự nhiên trên da người có thể gây hại rất lớn cho các hiện vật kim loại. Một trong những cách đơn giản nhất để bảo quản là giữ chúng trong môi trường tương đối khô. Thông thường, các đồ tạo tác kim loại nên được lưu trữ trong khu vực sinh hoạt, nơi đó khô ráo hơn nhà để xe hoặc tầng hầm. Gác mái nói chung là quá nóng đối với hầu hết các loại hiện vật.

Quy tắc chung

  • Nếu bạn không chắc chắn cần phải làm gì, hãy tìm chuyên gia bảo quản chuyên nghiệp.
  • Không cố gắng làm sạch hoặc đánh bóng hiện vật kim loại mà không có chỉ dẫn chuyên nghiệp.
  • Không xử lý đồ kim loại bằng tay trần; nên dùng găng tay.
  • Nói chung, nên tránh sử dụng các chất ngâm tẩy gỉ sắt có bán trên thị trường.
  • Không khuyến khích dùng sơn xịt hoặc quét sơn trên đồ sắt.
  • Mặc dù tình trạng oxy hóa hoặc ăn mòn có thể làm hư hỏng hiện vật, nhưng đồng thời nó cũng góp phần làm tăng giá trị của hiện vật. Không phải lúc nào cũng phải khôi phục các hiện vật về trạng thái nguyên gốc của nó.

BẢO QUẢN HIỆN VẬT SẮT VÀ THÉP

Đây là một trong những kim loại phổ biến nhất, thường được tìm thấy trong súng, lưỡi lê và kiếm. Sắt và thép đặc biệt là ở trạng thái mài bóng thì rất dễ bị gỉ. Chạm vào lưỡi kiếm bằng tay trần có thể gây ra hư hại vĩnh viễn. Luôn luôn xử lý hiện vật kim loại bằng găng tay cotton sạch. Các hiện vật bằng thép có thể được bảo quản bằng cách tra dầu bằng loại dầu nhẹ bôi trơn trong suốt (ví dụ dầu “3 in one”). Ngoài ra, một số loại sáp phủ (như SC Johnson Paste Wax) có thể được sử dụng để bảo vệ các bộ phận kim loại. Cần tham khảo từ chuyên gia tháo dỡ vũ khí để đảm bảo dầu hoặc sáp được bao phủ lên tất cả các linh kiện.

BẢO QUẢN HIỆN VẬT KIM LOẠI CÓ SƠN

Các đồ tạo tác kim loại đã được sơn cần sử dụng các biện pháp đặc thù. Nói chung lớp sơn sẽ bảo vệ kim loại bên trong. Vì vậy bề mặt sơn phải đảm bảo không bị trầy xước. Cần cẩn thận trong quá trình lưu trữ hoặc trưng bày để bảo vệ các hiện vật này tránh khỏi bị trầy xước hoặc sứt mẻ.

BẢO QUẢN HIỆN VẬT ĐỒNG, ĐỒNG THAU, BẠC

Những kim loại này tương đối ổn định. Quá trình oxy hóa của chúng cung cấp một lớp phủ ổn định bảo vệ kim loại. Những kim loại này thường không nên được làm sạch hoặc đánh bóng mà không hỏi ý kiến chuyên gia. Các sản phẩm bạc được đánh bóng có thể được lưu trữ trong túi vải chuyên dụng để giảm tình trạng xỉn màu.

BẢO QUẢN HIỆN VẬT DA

Da là một loại hiện vật khó bảo quản. Nên chú ý bảo quản ở nơi có độ ẩm và nhiệt độ trung bình. 

  • Tránh trưng bày các hiện vật da dưới ánh sáng mặt trời trực tiếp hoặc ánh sáng mạnh. Nếu da bị bẩn hoặc mốc, hãy làm sạch nó bằng vải cotton ẩm.
  • Không sử dụng xà phòng cho da thuộc hoặc kem sáp dưỡng đồ da.
  • Nếu cảm thấy bề mặt da quá khô hoặc cứng, tuyệt đối không sử dụng các sản phẩm từ dầu mỏ (hoặc bất kỳ sản phẩm nào có thành phần không được liệt kê). Cẩn thận với bất cứ thứ gì bôi lên đồ da vì nó sẽ lưu lại lâu dài trên da và gây ra nhiều vấn đề.
  • Hầu hết da sẽ trở nên cứng theo thời gian; mối nguy này không phải là một vấn đề, vì dù sao hiện vật thì không nên được đưa vào sử dụng như mục đích ban đầu của chúng. Hãy tận dụng thời gian khi da còn mềm, dễ uốn để hỗ trợ hiện vật ở tư thế muốn trưng bày. Ví dụ, sử dụng khăn giấy không chứa axit nhét ở vị trí các ngón chân của giày hoặc ủng để giúp chúng duy trì hình dạng; có thể sử dụng ống nhựa không chứa axit để hỗ trợ phần ống của ủng. Thắt các dây buộc và kéo các khóa.
  • Tương tự như vậy, ví hoặc túi da nên được nhồi phồng để giữ hình dáng. Nếu bạn đang mở và đóng ví da, đừng cài chặt chốt khóa sau mỗi lần mở; điều này chắc chắn dễ dẫn đến hư hỏng.
  • Các kĩ thuật trên không áp dụng cho da lộn hoặc da bê; cần tham khảo ý kiến chuyên gia cho việc bảo quản các mặt hàng làm từ da lộn hoặc da bê.

BẢO QUẢN HIỆN VẬT GỖ

Gỗ là một vật liệu tương đối ổn định. Các đồ tạo tác bằng gỗ có thể được duy trì trong nhiều năm, với điều kiện lưu ý một số cách chăm sóc cơ bản dành cho việc bảo quản chúng.

  • Lưu trữ các sản phẩm gỗ trong nhà để ngăn chặn nhiệt độ và độ ẩm quá mức.
  • Tránh ánh sáng mặt trời trực tiếp hoặc ánh sáng mạnh, nếu không sẽ làm phai dần các chất bảo vệ gỗ trên bề mặt.
  • Tránh việc làm sạch quá mức hoặc quét lại chất bảo quản trên gỗ.
  • Không cần thiết hoặc không nên sử dụng dầu hạt lanh hoặc các sản phẩm gốc dầu khác trên các hiện vật bằng gỗ.
  • Khi xử lý hiện vật gỗ, có thể sử dụng một lớp sáp bảo vệ bôi lên bề mặt gỗ (chẳng hạn như SC Johnson Paste Wax).
  • Khi tra dầu cho súng, hãy chú ý không để dầu bám vào báng súng hoặc các bộ phận gỗ khác.

Nguồn: Bảo tàng Quốc gia Chiến tranh Thế giới II tại New Orleans, Hoa Kì

Link gốc: https://www.nationalww2museum.org/preservation-artifacts

Trích dịch từ tiếng Anh: L.T

0 BÌNH LUẬN

BÌNH LUẬN