BẢO QUẢN HIỆN VẬT GIẤY VÀ SÁCH TRONG TRƯNG BÀY

0
135

          Trưng bày là hoạt động chính của hầu hết các bảo tàng. Bảo quản là một khâu quan trọng cần được cân nhắc kỹ khi tiến hành trưng bày hiện vật. Khi lập kế hoạch trưng bày cần phải có sự tham gia của chuyên viên hoặc nhà tư vấn có kiến thức về công tác bảo quản. Sự tham gia của họ sẽ giúp tránh được những sai lầm gây tốn kém và hạn chế thiệt hại có thể xảy ra cho hiện vật.

          Đối với những hiện vật giấy, hiệu quả nhất là sao chép bản gốc và trưng bày bản sao. Cách làm này được phổ biến trên thế giới, đăc biệt đối với ảnh và tư liệu. Những máy photocopy màu laser có thể sao chép tài liệu với chất lượng gần như không thể phân biệt được với bản gốc. Sao chép còn có thể giúp cải thiện hình ảnh gốc. Công nghệ quét kĩ thuật số có thể sao chép ảnh và xóa bỏ các nhược điểm và những hư hại có trên ảnh gốc. Tuy nhiên trong trường hợp cần thiết trưng bày bản gốc thì phải có kế hoạch để tránh các tác hại từ ánh sáng, không khí và sự tiếp xúc của người xem. Có thể sử dụng các tủ kính kín hoặc khung ảnh có thành phần bảo quản để kiểm soát ánh sáng, nhiệt độ và độ ẩm tương đối (RH) trong khu vực triển lãm.

Năm nguyên tắc trưng bày hiện vật giấy:

  1. Sử dụng bản sao bất cứ khi nào có thể.
  2. Không trưng bày vĩnh viễn những hiện vật giấy có giá trị.
  3. Giữ mức ánh sáng càng thấp càng tốt.
  4. Sử dụng bộ lọc tia UV để giảm thiểu tác động từ ánh sáng.
  5. Bảo đảm tủ hoặc khung chứa hiện vật được đóng kín, niêm phong và làm bằng vật liệu không gây hại đến hiện vật giấy.

          Ánh sáng là tác nhân gây hại nghiêm trọng đối với hiện vật trưng bày. Giấy là vật liệu rất nhạy sáng, trên giấy còn chứa cả mực viết và màu vẽ. Dưới tác động của ánh sáng, giấy sẽ bị tối màu, mỏng dần và giòn hơn, mực viết và màu vẽ bị phai mờ dần. Tất cả các loại ánh sáng đều có khả năng gây tổn hại đến vật liệu giấy. Mức ánh sáng càng cao thì nguy cơ hư hại càng lớn. Các nguồn sáng giàu bức xạ tia cực tím như là ánh sáng mặt trời đặc biệt nguy hiểm. Cần lưu ý là thiệt hại ánh sáng gây ra được tích lũy dần theo thời gian. Do đó, các nhà khoa học khuyên rằng không nên trưng bày vĩnh viễn những hiện vật giấy có giá trị cao.

          Một số biện pháp ngăn chặn tác hại của ánh sáng:

  • Nếu không gian trưng bày có cửa sổ hoặc cửa ra vào có nguồn sáng tự nhiên thì cần phải che chắn bằng rèm hoặc các bộ lọc tia cực tím. Các tấm lọc UV có thể giảm cường độ ánh sáng và hạn chế đến 90% lượng tia UV phát ra từ nguồn sáng.
  • Ánh sáng sử dụng trong trưng bày hiện vật phải được duy trì ở mức thấp. Nên sử dụng các loại đèn phát ra ít hoặc không phát ra tia UV.
  • Nên tắt đèn khi không có khách ở trong khu vực trưng bày. Tốt nhất nên lắp đặt hệ thống chiếu sáng tự động.
  • Khi đóng cửa khu vực trưng bày nên dùng vải tối màu che các tủ chứa hiện vật giấy có giá trị.

          Vật liệu giấy phải luôn được trưng bày trong tủ kính hoặc khung kính. Nếu được làm bằng những vật liệu thích hợp và được niêm phong đúng cách, tủ và khung có thể giúp hiện vật tránh được các tác hại từ không khí, giảm tác động của nhiệt độ và độ ẩm dao động hằng ngày, cũng như sự tiếp xúc trực tiếp của người xem.

          Tuy nhiên, vào mùa mưa, độ ẩm cao, tủ và khung kính cũng không thể ngăn chặn tuyệt đối độ ẩm bên trong. Trong trường hợp này, sử dụng silica gel sẽ giúp ổn định độ ẩm RH. Gel sẽ hấp thụ độ ẩm khi RH quá cao và sẽ giải phóng độ ẩm khi môi trường trở nên quá khô.Có hai loại silica gel, loại thông thường có màu trắng và loại cảnh báo có màu xanh dương. Loại cảnh báo thường được khuyến khích sử dụng vì gel sẽ tự chuyển sang màu hồng sẫm khi đạt đến độ bão hòa. Loại silica gel này có giá thành khá cao nên có thể mua một lượng nhỏ và trộn với loại thông thường. Sau khi bão hòa, silica gel có thể được tái sử dụng bằng cách sấy khô trong lò nướng ở 1500 C trong 3 giờ.Nếu có điều kiện nên sử dụng điều hòa và máy hút ẩm 24/24 để bảo vệ hiện vật tránh những tác hại do thay đổi theo mùa.

          Vật liệu làm tủ hoặc khung trưng bày cần phải được lựa chọn cẩn thận do gỗ, chất gắn kín, sơn, chất dính, các miếng đệm cao su và vải sợi trưng bày có thể tạo ra những chất khí có hại và những chất hoá học này (trong tự nhiên thường có chất axit) được sinh ra trong những hộp kín.

          Gỗ thường được sử dụng để làm tủ hoặc khung trưng bày do có sẵn, dễ chế tác. Tuy nhiên vì gỗ là vật liệu tự nhiên nên sẽ bị biến chất theo thời gian và tạo ra các axit gây tổn hại đến giấy. Nếu cần thiết phải sử dụng gỗ thì chọ những loại gỗ mềm như là gỗ dương, gỗ thông, hoặc gụ châu Phi. Ván ép hoặc gỗ dán có chứa nhiều chất keo bên trong nên thậm chí còn gây hại nhiều hơn so với gỗ tự nhiên.

          Trong mọi trường hợp cần tránh đặt hiện vật giấy tiếp xúc trực tiếp lên bề mặt gỗ mà phải được phủ một lớp vật liệu đệm. Vật liệu đệm được sử dụng là loại vật liệu ổn định về cấu trúc hoá học và tương đối không thấm nước như các tấm nhựa polyester (PET), vải đệm 4 lớp, tấm xốp polyethyxlene (PE) và tấm Marvelseal.

          Các bộ phận khác của tủ trưng bày như vải lót, chất kết dính và miếng đệm cũng cần phải được lựa chọn cẩn thận. Không nên dùng vải tơ, lụa vì chúng có axit, hoặc vải len vì chúng tạo ra các hợp chất sulphur. Các loại vải có cotton, lanh, polyester không nhuộm hay vải cotton-polyester thì có thể sử dụng được. Tất cả các loại vải đều phải được giặt trước khi sử dụng để tránh co giãn. Vải cần được bảo đảm chắc chắn rằng chúng không bị pha các tạp chất. Nếu như phải sử dụng vải nhuộm và chất nhuộm phai ra nước giặt thì cần phải giặt vải đến khi chất nhuộm không phai ra nữa. Để đề phòng thì không được để hiện vật trưng bày tiếp xúc trực tiếp với vải này.

          Không nên coi thường những nguy cơ có thể xảy đến của việc trưng bày tài liệu giấy và sách. Nhà quản lý cũng như các chuyên gia bảo quản cần tham gia ngay từ những giai đoạn hoạch định đầu tiên. Không nên bỏ qua khâu bảo quản để ưu tiên cho những yếu tố khác như thiết kế trưng bày.

          Đối với các bảo tàng, cần thiết phải tạo dựng và duy trì mối quan hệ với một chuyên gia về bảo quản để chăm sóc hiện vật đúng cách hoặc thường xuyên tham khảo ý kiến của chuyên gia ở bên ngoài cơ quan, tổ chức của mình. Lĩnh vực bảo quản các bộ sưu tập đang thay đổi nhanh chóng do khoa học đã và đang khám phá ra những hiểu biết mới mẻ về vật liệu và cơ chế thoái hoá. Các sản phẩm mới đã và đang ra đời, sản phẩm hiện có thì thay đổi nhanh chóng. Nhiều thông tin trên văn bản có thể là lạc hậu chỉ trong một thời gian ngắn. Chuyên gia bảo quản là người nắm rõ nhất những thay đổi trong lĩnh vực này, vì vậy mỗi cơ quan nhất thiết cần phải duy trì quan hệ đối với chuyên gia bảo quản để bảo vệ bộ sưu tập của mình.

Nguồn: NEDCC

Thông tin nguồn: Được thành lập vào năm 1973, NEDCC là phòng thí nghiệm độc lập đầu tiên của Mỹ về bảo tồn, chuyên nghiên cứu xử lý các bộ sưu tập bằng giấy hoặc vải da như tác phẩm nghệ thuật, ảnh, sách, bản đồ, bản thảo và nhiều thứ khác. Là trung tâm cung cấp phương pháp xử lý, dịch vụ ảnh kĩ thuật số và các dịch vụ bảo quản âm thanh, cũng như đào tạo, tư vấn và hướng dẫn khắc phục hư hỏng cho các bộ sưu tập. NEDCC là nguồn thông tin đáng tin cậy về việc bảo quản các bộ sưu tập trên giấy.

0 BÌNH LUẬN

BÌNH LUẬN