ÁNH SÁNG TRONG BẢO QUẢN VÀ TRƯNG BÀY HIỆN VẬT

0
137

   

         Ánh sáng là nguyên nhân phổ biến gây tổn hại đến hiện vật. Rất nhiều vật liệu nhạy cảm với ánh sáng như là giấy, vải, da, ảnh và một số chất trung gian như là mực, màu, thuốc nhuộm… Ngoài việc làm phai màu, ánh sáng còn gây nhiều tác hại đến cấu trúc vật lý và hóa học của hiện vật. Ánh sáng và tia cực tím (UV) cung cấp năng lượng thúc đẩy các phản ứng hóa học gây hư hỏng. Cường độ và thời gian tiếp xúc lâu với ánh sáng có thể dẫn đến phai màu hoặc thay đổi màu sắc trong thuốc nhuộm và chất màu. Tia cực tím sẽ gây ra sự suy yếu, tẩy trắng, làm vàng giấy và các vật liệu hữu cơ khác. Tất cả những thay đổi này có thể làm giảm khả năng đọc, ảnh hưởng đến sự đánh giá thẩm mỹ của tác phẩm nghệ thuật và tác động đến việc truy cập vào các thông tin có trong đó. Ngay cả khi bạn tháo gỡ bức ảnh đã phai màu và lưu trữ nó trong bóng tối, nó cũng không thể trở lại với vẻ ngoài ban đầu và sẽ tiếp tục bị phai màu khi được đưa ra lần nữa.

      Bởi vì tác hại từ ánh sáng là sự  tích lũy lâu ngày và không thể đảo ngược,  nên điều quan trọng là phải hiểu làm thế nào để bảo vệ vật liệu ngay từ lúc ban đầu.

      Ánh sáng là một dải những bức xạ cho phép chúng ta cảm nhận màu sắc và bao gồm nhiều bước sóng khác nhau tương ứng với màu sắc cụ thể. Trong đó tia tử ngoại (UV) và tia hồng ngoại (IR) thì mắt thường không thể nhìn thấy được, nhưng chúng gây ra nhiều tác hại: tia UV sẽ làm vật liệu trở nên vàng và yếu đi, tia IR sẽ làm cho bề mặt của vật nóng lên.

      Ánh sáng nhìn thấy được đo bằng máy đo cường độ ánh sáng Lux. Để có được phép đo chính xác nhất, đồng hồ phải được đặt ở nơi mà vật thể sẽ được đặt và nằm như đối tượng sẽ được khi nó được trưng bày.

      Nhìn chung, đồng hồ đo ánh sáng chỉ đo được ánh sáng nhìn thấy được, để đo tỷ lệ bức xạ UV trong ánh sáng, phải sử dụng đồng hồ UV. Tuy nhiên, nếu không có đồng hồ UV (do giá đắt), tốt nhất bạn nên giả sử rằng ánh sáng mặt trời, đèn huỳnh quang, và đèn halogen-thạch anh đều trên mức tối đa đề nghị là 75 μW / lm (microwatts/lumen). Nếu trưng bày dưới những ánh sáng này cần phải qua bộ lọc. Bạn có thể tra thông tin trên trang web của nhà sản xuất có sẵn về phát xạ tia cực tím đối với các loại đèn khác nhau trên thị trường.

NGUỒN SÁNG TRONG TRƯNG BÀY:

          Có hai nguồn sáng chính: ánh sáng mặt trời và ánh sáng điện. Trong đó ánh sáng mặt trời là quá mạnh, gây phai màu rộng và có thành phần tia cực tím cao, gây ra thiệt hại ở mức độ hóa học. Trong thư viện, bảo tàng và kho lưu trữ được khuyến cáo nên sử dụng các loại bóng đèn điện. Chúng ta phải hiểu những đặc điểm của từng loại đèn để đưa ra lực chọn phù hợp. Những loại đèn phổ biến nhất, đặc biệt là trong kho và không gian triển lãm bao gồm:

Đèn sợi đốt

Đèn sợi đốt phát ra ánh sáng khi dòng điện được truyền qua sợi dây vonfram. Những bóng đèn này chỉ chuyển một phần nhỏ dòng điện thành ánh sáng; phần còn lại tỏa ra nhiệt, gây hại đến vật thể. Vì vậy bóng đèn sợi đốt truyền thống đang dần được loại bỏ.

Bóng đèn Halogen

Hay còn gọi là bóng đèn vonfram thạch anh là một sự biến đổi trên bóng đèn sợi đốt truyền thống; chúng chứa khí halogen bên trong cho phép ánh sáng phát sáng hơn và lâu hơn. Đèn halogen thường được sử dụng trong chiếu sáng triển lãm vì chúng cho ra quang phổ ánh sáng rất tốt nhưng mặt khác lại phát ra rất nhiều nhiệt. Có những trường hợp bóng đèn phát nổ vì quá nóng.

Đèn huỳnh quang

Đèn huỳnh quang có chứa hơi thủy ngân trong một ống thủy tinh bên trong được sơn bằng bột huỳnh quang trắng. Đèn huỳnh quang không đắt tiền để sử dụng, nhưng các loại đèn huỳnh quang thông thường đều phát ra tia UV. Các nhà sản xuất đã chế tạo các phiên bản tia cực tím thấp của tất cả các loại đèn này vì vậy hãy kiểm tra trang web của nhà sản xuất để biết chính xác thông tin về đèn cụ thể.

Đèn LED

Đèn LED là thiết bị bán dẫn có thể phát ra ánh sáng. Đèn LED không phát ra bức xạ tia cực tím hoặc hồng ngoại và ánh sáng không tạo ra nhiệt. Hơn nữa chi phí năng lượng thấp hơn và có một tuổi thọ dài hơn so với các nguồn ánh sáng khác.

KIỂM SOÁT TÁC HẠI CỦA ÁNH SÁNG

Trong các khu vực lưu trữ, các phương pháp kiểm soát thiệt hại do ánh sáng và tia UV gây ra bao gồm:

– Đặt các vật nhạy cảm ánh sáng vào các hộp kín;

– Tắt đèn khi không sử dụng không gian hoặc lắp cảm biến chuyển động trên đèn (đèn tự động bật);

– Lọc đèn huỳnh quang với tấm lọc chống tia cực tím; và che ánh sáng từ các cửa sổ.

Trong các khu vực vừa có kho và khu làm việc hoặc không gian công cộng:

– Che cửa sổ và thông trần bằng tấm lọc chống tia UV, tấm che bóng  nắng cần đóng lại vào lúc ánh sáng mạnh nhất trong ngày.

– Lọc đèn huỳnh quang với tấm lọc chống tia cực tím.

– Không xếp hiện vật lên các kệ phía trên cùng và tránh xa ánh sáng  trực tiếp từ cửa sổ.

– Bảo vệ những vật liệu đặc biệt nhạy cảm với ánh sáng, như là những bức ảnh màu hoặc màu nước đóng khung, bằng cách  không trưng bày trực tiếp dưới ánh sáng mặt trời và đèn tụ sáng (đèn hắt), tủ trưng bày sử dụng kính chống tia UV hoặc thủy tinh acrylic hoặc chỉ trưng bày bản copy với chất lượng tốt.

– Sử dụng kính chống tia UV hoặc thủy tinh acrylic cho cửa sổ, cửa lấy sáng thông trần.

– Tắt đèn khi không sử dụng không gian, đặc biệt sau khi đã chiếu sáng nhiều giờ liền.

 Nguồn: NEDCC

Thông tin nguồn: Được thành lập vào năm 1973, NEDCC là phòng thí nghiệm độc lập đầu tiên của Mỹ về bảo tồn, chuyên nghiên cứu xử lý các bộ sưu tập bằng giấy hoặc vải da như tác phẩm nghệ thuật, ảnh, sách, bản đồ, bản thảo và nhiều thứ khác. Là trung tâm cung cấp phương pháp xử lý, dịch vụ ảnh kĩ thuật số và các dịch vụ bảo quản âm thanh, cũng như đào tạo, tư vấn và hướng dẫn khắc phục hư hỏng cho các bộ sưu tập. NEDCC là nguồn thông tin đáng tin cậy về việc bảo quản các bộ sưu tập trên giấy.

0 BÌNH LUẬN

BÌNH LUẬN